Στο Κηπάκι μας | Ποιήματα Κύπρου

Αγάπη ανάμεσα στα λούλουδα 

Ψέματα λέει ο κόσμος,

δεν έχει σβήσει ο αυγερινός.

Ψέματα λένε, ψέματα!

Μού ‘πε την αλήθεια η γύφτισσα.

Χαράξαμε το τραγούδι μας

στα σκαλιά της εκκλησούλας.

Μ’ αγγίζεις, τρεμουλιάζω•

Πρώτη εσύ, τελευταία εσύ

ανάμεσα στα λούλουδα

που ανθίζουνε τον Μάη.

Το κηπάκι μας μουσκοβολά

γαρούφαλα και γιασεμί,

κι όταν νυχτώνει, ξαπλώνουμε

αγκαλιά και λέμε καλώς να ‘ρθετε

στα αγέννητα παιδιά μας.

Τα Σαββατόβραδα,

πηγαίνουμε στο σινεμά με ένα

τσούρμο γιους και δεκαέξι εγγόνια

και με μια κόρη με σγουρά, μαύρα

μαλλιά, όμορφη σαν την μαμά της.

Ήρθα εχθές στο δρόμο σου.

Η γειτονιά σου μύριζε

λεβάντα και βασιλικό,

κι η πόρτα σου ήτανε κλειστή

με μια κορδέλα ολόμαυρη

δεμένη στο παράθυρό σου.

Ένα ποίημα στη σειρά Δεκατρείς Mεταξωτές Mπαλάντες

Read the English version of this poem at In Our Little Garden

Λίγα λόγια για το ποίημα...

Ποιήματα Κύπρου: Στο Κηπάκι μας και η Ανυπαρξία του Θανάτου

Στον κύκλο Ποιήματα Κύπρου, το ποίημα “Στο Κηπάκι μας” κατέχει μια σαφώς οριοθετημένη θέση. Τα ποιήματα του κύκλου αυτού τοποθετούνται στο νησί, φέρουν τα ίχνη της γεωγραφίας του και της καθημερινής του κουλτούρας, αντλώντας τη δύναμή τους από συγκεκριμένα τοπία, μυρωδιές και έθιμα. Το ποίημα συμμερίζεται αυτή την τοπικότητα, χωρίς όμως να επιδιώκει να εκπροσωπήσει το σύνολο του κύκλου. Η λειτουργία του είναι πιο περιορισμένη και πιο εστιασμένη: ανήκει στη σειρά Δεκατρείς Μεταξωτές Μπαλάντες, μια ενότητα ποιημάτων που αφηγούνται, από διαφορετικές γωνίες και στιγμές, το γεγονός του θανάτου ενός πολύ νέου κοριτσιού.

Ως μέρος της σειράς Δεκατρείς Μεταξωτές Μπαλάντες, το ποίημα δεν περιγράφει άμεσα τον θάνατο. Αντίθετα, φτιάχνει έναν κόσμο πριν από αυτόν — έναν κόσμο οικειότητας, σωματικής εγγύτητας και αυτονόητου μέλλοντος. Το “κηπάκι” δηλώνεται ήδη ως κάτι μικρό και ιδιωτικό, ένας χώρος κοινός, καλλιεργημένος, αλλά όχι συμβολικός με την αυστηρή έννοια. Τα γαρίφαλα, το γιασεμί και ο μήνας του Μάη δεν λειτουργούν ως αλληγορίες· συγκροτούν μια εμπειρία αισθήσεων που προϋποθέτει διάρκεια και συνέχεια.

Η ερωτική παρουσία στο ποίημα είναι διακριτική και άρρητη. Η αφή, το ρίγος, η επανάληψη του “πρώτη εσύ, τελευταία εσύ” δηλώνουν μια σχέση που δεν χρειάζεται εξήγηση. Ο χρόνος εκτείνεται σιωπηλά προς το μέλλον, μέσα από τη φαντασίωση των αγέννητων παιδιών και τη σκηνή του Σαββατόβραδου στο σινεμά, όπου οι απόγονοι πολλαπλασιάζονται σχεδόν υπερβολικά. Αυτή η υπερβολή δεν είναι ειρωνική· λειτουργεί ως ένδειξη μιας ζωής που προβάλλεται χωρίς επίγνωση της επικείμενης διακοπής της.

Η κυπριακή πραγματικότητα διατρέχει το ποίημα ως υπόστρωμα, όχι ως θεματικός άξονας. Η μικρή εκκλησία, η γύφτισσα που “λέει την αλήθεια”, οι μυρωδιές της λεβάντας και του βασιλικού εντάσσουν τη σκηνή σε ένα αναγνωρίσιμο πολιτισμικό περιβάλλον, χωρίς να το καθιστούν αντικείμενο σχολιασμού. Σε αντίθεση με άλλα ποιήματα του κύκλου Ποιήματα Κύπρου, εδώ το τοπίο δεν διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο. Υποστηρίζει μια ιδιωτική αφήγηση, παραμένοντας στο περιθώριο.

Η απώλεια εμφανίζεται μόνο στο τέλος, και ακόμη κι εκεί έμμεσα. Δεν καταγράφεται ο θάνατος, αλλά τα σημάδια που τον ακολουθούν: η κλειστή πόρτα, η μαύρη κορδέλα στο παράθυρο, η σιωπή του σπιτιού. Το ποίημα δεν εξηγεί ούτε θρηνεί ρητά. Παρατηρεί. Με αυτή τη στάση, το “Στο Κηπάκι μας” ευθυγραμμίζεται με τη συνολική μέθοδο της σειράς Δεκατρείς Μεταξωτές Μπαλάντες, όπου το ίδιο γεγονός επανέρχεται όχι για να φωτιστεί πλήρως, αλλά για να προσεγγιστεί μέσα από διαφορετικές στιγμές και προσδοκίες.

Στο πλαίσιο των Ποιημάτων Κύπρου, το ποίημα δεν λειτουργεί ως γενικό παράδειγμα, αλλά ως μία συγκεκριμένη εγγραφή μνήμης. Είναι ένα ποίημα αγάπης που προηγείται της απώλειας, όχι ένα ποίημα πένθους που την εξηγεί. Η έντασή του προκύπτει από την αυτοσυγκράτησή του και από την επιμονή του στο ελάχιστο. Το “κηπάκι” δεν μεγαλώνει· διατηρεί το μέγεθός του, ακόμη κι όταν ο κόσμος γύρω του έχει ήδη αλλάξει.